Nghị định 119/2025/NĐ-CP Chính Thức Ban Hành: Doanh Nghiệp Cần Nắm Rõ 5 Thay Đổi Lớn Về Giảm Phát Thải Khí Nhà Kính 

Chính phủ đã chính thức ban hành Nghị định số 119/2025/NĐ-CP ngày 09/06/2025, sửa đổi, bổ sung hàng loạt quy định quan trọng trong Nghị định 06/2022/NĐ-CP về giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và bảo vệ tầng ô-dôn. Có hiệu lực từ ngày 01/08/2025, nghị định mới này đẩy nhanh lộ trình phát triển thị trường carbon và đưa ra nhiều cơ chế linh hoạt hơn cho doanh nghiệp.

Đây là những cập nhật pháp lý mà bất kỳ doanh nghiệp nào trong diện phải kiểm kê khí nhà kính và các bên liên quan không thể bỏ lỡ.

1. Phân Bổ Hạn Ngạch Phát Thải Sớm Hơn, Ngay Trong Năm 2025

Đây là thay đổi mang tính bước ngoặt nhất của Nghị định 119. Thay vì chờ đến năm 2026 như kế hoạch cũ, việc phân bổ hạn ngạch phát thải khí nhà kính sẽ được thực hiện thí điểm ngay trong giai đoạn 2025 - 2026.

• Đối tượng áp dụng giai đoạn thí điểm: Các nhà máy nhiệt điện, cơ sở sản xuất sắt thép và xi măng thuộc danh mục phải kiểm kê khí nhà kính.
• Lộ trình tiếp theo: Giai đoạn 2027 - 2030 sẽ tiếp tục xem xét, bổ sung các cơ sở khác được phân bổ hạn ngạch.
• Mục tiêu: Cho phép các doanh nghiệp lớn sớm làm quen với cơ chế quản lý bằng hạn ngạch, chuẩn bị cho sự vận hành chính thức của sàn giao dịch tín chỉ carbon.

2. Tăng Cường Tính Linh Hoạt Cho Doanh Nghiệp

Nghị định 119 thể hiện sự thấu hiểu khó khăn của doanh nghiệp bằng cách bổ sung hai cơ chế quan trọng:

• Vay mượn hạn ngạch: Doanh nghiệp được phép vay trước tối đa 15% hạn ngạch được phân bổ của giai đoạn kế tiếp để sử dụng cho giai đoạn hiện tại.
• Tăng tỷ lệ bù trừ tín chỉ carbon: Tỷ lệ tín chỉ carbon mà doanh nghiệp có thể dùng để bù trừ cho lượng phát thải vượt hạn ngạch được nâng từ 10% lên 30%. Điều này tạo ra dư địa lớn hơn, khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào các dự án xanh để tạo tín chỉ carbon.

3. Làm Rõ "Hàng Hóa" Trên Sàn Giao Dịch Carbon

Nghị định mới đã định nghĩa rõ ràng các loại tài sản được phép trao đổi, mua bán trên thị trường carbon trong nước, bao gồm:

• Hạn ngạch phát thải khí nhà kính: Lượng phát thải (tính bằng tấn CO2​ tương đương) được Chính phủ phân bổ cho một cơ sở trong một giai đoạn nhất định.
• Tín chỉ carbon: Giấy phép hoặc chứng nhận có thể giao dịch, đại diện cho quyền phát thải một tấn CO2​ hoặc một tấn CO2​ tương đương. Tín chỉ này có được từ các hoạt động, dự án giảm phát thải.

4. Tạo Lập Khung Pháp Lý Để Tham Gia Thị Trường Carbon Quốc Tế

Nghị định 119/2025/NĐ-CP bổ sung các quy định cụ thể, tạo hành lang pháp lý vững chắc để Việt Nam tham gia các cơ chế trao đổi, bù trừ tín chỉ carbon quốc tế theo Điều 6 của Thỏa thuận Paris về biến đổi khí hậu. Điều này mở ra cơ hội cho các doanh nghiệp Việt Nam có thể:

• Chuyển giao tín chỉ carbon dư thừa ra thị trường thế giới.
• Tham gia vào các dự án hợp tác song phương và đa phương về giảm phát thải.

5. Hoàn Thiện Hệ Thống Đo Đạc, Báo Cáo, Thẩm Định (MRV)

Nghị định cũng cập nhật, sửa đổi các phụ lục kỹ thuật và biểu mẫu liên quan đến:

• Quy trình phân bổ hạn ngạch.
• Đăng ký chương trình, dự án theo cơ chế trao đổi, bù trừ tín chỉ carbon.
• Mẫu báo cáo kiểm kê khí nhà kính và báo cáo giảm nhẹ phát thải.

Những thay đổi này nhằm chuẩn hóa và nâng cao tính minh bạch, chính xác của hệ thống MRV, đảm bảo phù hợp với các tiêu chuẩn quốc tế.

Doanh Nghiệp Cần Hành Động Ngay!

Với việc Nghị định 119/2025/NĐ-CP đã có hiệu lực, các doanh nghiệp, đặc biệt trong lĩnh vực công nghiệp và năng lượng, cần khẩn trương:

• Rà soát lại chiến lược: Đánh giá lại kế hoạch sản xuất kinh doanh để phù hợp với hạn ngạch phát thải sắp được phân bổ.
• Xây dựng kế hoạch giảm phát thải: Đầu tư vào công nghệ sạch, tiết kiệm năng lượng và các giải pháp giảm phát thải để tuân thủ quy định và tạo ra tín chỉ carbon.
• Nâng cao năng lực: Tổ chức đào tạo cho đội ngũ nhân sự về kiểm kê khí nhà kính, thị trường carbon và các quy định pháp lý liên quan.

Việc chủ động thích ứng không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ pháp luật mà còn là cơ hội để nâng cao năng lực cạnh tranh, đón đầu xu hướng phát triển bền vững và tạo ra lợi thế trên thị trường carbon đầy tiềm năng. 

Chỉ thị 20/CT-TTg ngày 8/7/2025 của Thủ tướng Chính phủ “Về một số nhiệm vụ cấp bách, quyết liệt ngăn chặn, giải quyết tình trạng ô nhiễm môi trường” là một bước đi đầy quyết tâm trong nỗ lực cải thiện chất lượng môi trường đô thị với nhiều nhiệm vụ cấp bách, trong đó có lộ trình cấm xe máy sử dụng nhiên liệu hóa thạch trong khu vực vành đai 1 Hà Nội từ ngày 1/7/2026 và sẽ mở rộng “vùng cấm” sang các khu vực rộng hơn trong những năm tiếp theo. Chỉ thị thể hiện rõ cam kết mạnh mẽ của Chính phủ và chính quyền thành phố trong việc hướng tới không gian sống xanh, sạch, lành mạnh hơn cho người dân đô thị.

Cấm xe xăng là một chủ trương dũng cảm, nhưng nếu muốn đạt hiệu quả thực chất thì cần đi kèm một chiến lược tổng thể và công bằng.
 
Nguồn: TS Lê Hải Hưng
https://doanhnghiepkinhtexanh.vn/cam-xe-xang-lieu-co-phai-la-giai-phap-can-co-de-giam-o-nhiem-khong-khi-tai-ha-noi-a35070.